Barefoot ayakkabının çocuğun ayağına uyduğu evde nasıl kontrol edilir?
Barefoot ayakkabı eve geldiğinde uyumu üç adımda kontrol edin: giydirmeden önce, ayakta ve yürürken, çıkardıktan sonra ayağa bakarak.
Barefoot ayakkabı eve geldiğinde uyumu üç adımda kontrol edin. Önce çiftin içine bakın, sonra çocuk ayakta durup yürürken bakın, en son çifti çıkarınca ayağa bakın. Barefoot ayakkabı uyum kontrolü tek seferlik bir iş değil, çünkü yumuşak bir çift sorunu ilk denemede gizleyebilir. Bu yüzden ilk hafta birkaç kez bakın.
Ayakkabı kargoyla geldiyse ilk ne yapmalısınız?
İlk denemeyi evde, halı ya da parke gibi temiz bir zeminde yapın. Dışarıda giyilmiş bir çifti satıcıya geri göndermek zor olabilir.
Türkiye’de internetten alınan ürünlerde 14 günlük cayma hakkı var. Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği’ne göre bu süre içinde bir neden söylemeden vazgeçme hakkınız var. Yönetmelik bir şey daha söylüyor: Ürünü amacına uygun denediyseniz, bundan doğan değişiklikten siz sorumlu değilsiniz. Yine de satıcının iade kurallarını okuyun, kutuyu ve etiketi bir süre saklayın.
Denemeden önce doğru çorabı seçin. Çocuk bu ayakkabıyı hangi çorapla giyecekse onu giysin. İrlanda’nın devlet sağlık kurumu, çorabın da doğru bedende olmasını istiyor. Kuzey İrlanda’daki bir hastanenin ayak sağlığı bölümü de çorap bedenine bakmanızı öneriyor. Küçük bir çorap, iyi bir ayakkabıda bile parmakları sıkar.
Giydirmeden önce ayakkabının içine nasıl bakılır?
Önce elinizi çiftin içine sokun ve iç yüzeyi parmaklarınızla yoklayın. Kalın bir dikiş, sert bir etiket ya da bir çıkıntı var mı? Barefoot bir çiftte üst kısım ince olduğu için bunlar ayağa daha kolay değer.
Sonra uzunluğa bakın. Bunun için en iyi yol, çocuğun ayak çizimini kesip çiftin içine koymak. Adımları ve ne kadar boşluk kalmalı, bunu barefoot ayakkabı kaç numara büyük alınmalı yazısında anlattık. Burada tek bir şey ekleyelim: Bu kontrolü iki tekte de yapın. ABD’de Michigan’daki bir çocuk hastanesi de çifti büyük olan ayağa göre almayı öneriyor.
Başparmakla burna bastırmak neden yanıltabilir?
Çoğu aile çifti çocuğa giydirip burna başparmağıyla bastırır, ama bu yolun güvenilir olduğunu gösteren bir araştırma bulamadık.
Bunun iki nedeni var. İlki, başparmak bir ölçü aleti değil. ABD’li bir ayak hekiminin meslek dergisindeki yazısına göre yetişkinlerde başparmak genişliği kişiden kişiye çok değişiyor. Erkeklerde 11 ile 27 milimetre, kadınlarda 10 ile 24 milimetre arasında.
İkincisi, barefoot ayakkabının üstü yumuşak. Bastırınca kumaş kolayca içe çöker ve parmağın nerede bittiğini hissetmek zorlaşır. Klasik bir ayakkabının sert burnunda bu daha kolaydır.
Bu yüzden başparmak testini yalnızca kaba bir fikir için kullanın. Kararı kâğıt kalıpla ve aşağıdaki kontrollerle verin.
Barefoot ayakkabı uyum kontrolü: Ayakta ve yürürken nelere bakılır?
Çocuk çifti giysin, bağlasın ve iki ayağına eşit basarak dursun. Tablo neye bakmanız gerektiğini ve uymayan bir çiftte ne gördüğünüzü özetliyor:
| Nereye bakılır? | Nasıl yapılır? | Uymuyorsa ne görürsünüz? |
|---|---|---|
| Parmaklar | Çocuk parmaklarını oynatsın | Kumaşın altında hareket görünmez |
| Parmak kökü | Ayakkabıya üstten bakın | Yanlar dışa şişer, kumaş gerilir |
| Burnun üstü | Parmakların üstüne bakın | Kumaş parmaklara yapışık durur |
| Bağlantı | Bağcığı ya da cırtı kapatın | Kapanınca ayak hâlâ oynar |
| Topuk | Odada birkaç tur yürütün | Topuk her adımda yukarı kalkar |
| Bükülme yeri | Çocuk parmak ucunda yükselsin | Katlanma, parmak köküne denk gelmez |
İrlanda sağlık kurumu da üç noktaya bakmayı öneriyor: Parmaklar oynamalı, topuk kaymamalı ve önde yaklaşık 1 santim boşluk kalmalı. Galler’deki bir sağlık kurumu ise çiftin parmak kökünde ve parmakların üstünde “sıkı ama sıkmayan” biçimde durmasını istiyor.
Sonra çocuğun nasıl yürüdüğüne bakın. Kuzey İrlanda’daki ayak sağlığı bölümünün sözü burada çok işe yarar: İyi bir ayakkabı ayağı tutar, ayak ayakkabıyı tutmaya çalışmaz. Çocuk çift düşmesin diye parmaklarını büküyor ya da ayağını sürüyorsa bağlantıyı sıkın. Yine olmuyorsa çift o ayağa büyük gelir.
Burnun genişliğine daha yakından bakmak için geniş burunlu çocuk ayakkabısı yazımızdaki ölçümleri kullanın.
Çifti çıkarınca ayakta nelere bakılır?
İlk giymeyi kısa tutun, çünkü Galler’deki sağlık kurumu yeni çiftte süreyi her seferinde 30–60 dakika artırmayı öneriyor. Her seferden sonra ayağa su toplaması, sürtünme ya da fazla kızarıklık var mı diye bakın.
Kuzey İrlanda’daki ayak sağlığı bölümü özellikle üç yere bakın diyor:
- Küçük parmak eklemlerinin üstü
- Ayak bileğindeki kemik çıkıntılarının hemen altı
- Topuğun arkası
Çorabın bıraktığı ince bir iz normaldir ve kısa sürede geçer. Her giymede aynı yerde çıkan ve geçmeyen kızarıklık ise çiftin o noktaya bastırdığını gösterir. Aynı broşüre göre yeni bir çiftle su toplaması ve yara olabilir, bu yüzden ilk hafta her akşam bir kez bakın.
Çocuğunuz klasik ayakkabıdan geliyorsa ilk günlerdeki yorgunluk her zaman çiftin uymadığını göstermez. Bunu çocuk barefoot ayakkabıya geçiş yazısında ayrıca anlattık.
Çocuğa “Rahat mı?” diye sormak yeter mi?
Tek başına yetmez, çünkü küçük bir çocuk çoğu zaman yalnızca “Evet” der. Ama anne babalar da kendi gözlerinden tam emin değil. ABD’de 3–10 yaş arası çocuğu olan 1.083 anne babayla bir anket yapıldı. Bu ankette yaklaşık 10 kişiden 6’sı, çiftin ayağa uyup uymadığını anlama konusunda kendinden çok emindi. Yani her 10 kişiden 4’ü o kadar emin değildi.
Bu yüzden genel soru yerine net sorular sorun:
- “Parmakların öne değiyor mu?”
- “Topuğun ayakkabının içinde kayıyor mu?”
- “Ayağının neresi sıkıyor, bana gösterir misin?”
Bir de çocuğun ne yaptığına bakın. Çifti hemen çıkarmak istiyorsa, bağcığı sık sık açıyorsa ya da bir ayağına farklı basıyorsa bunu not edin. Kuzey İrlanda’daki broşür, büyük çocukların ayağındaki sorunu saklayabildiğini de hatırlatıyor.
Uyum kontrolünün sonucunu nasıl okursunuz?
Tabloda en sık görülen durumları ve her birinde ne yapmanız gerektiğini topladık:
| Ne görürsünüz? | Ne anlama gelebilir? | Ne yapmalı? |
|---|---|---|
| Burun gergin, parmaklar oynamıyor | Ayakkabı kısa ya da dar | Değiştirin ya da iade edin |
| Topuk her adımda kalkıyor | Büyük ya da bağlantı gevşek | Önce bağlantıyı sıkın |
| Çocuk parmaklarını kıvırarak yürüyor | Ayakkabıyı tutmaya çalışıyor | Bağlantıya ve boya bakın |
| Kısa sürede geçen çorap izi | Çoğu zaman normal | Kontrole devam edin |
| Aynı yerde geçmeyen kızarıklık | O noktada baskı var | O çifti giydirmeyin |
Bu kontrollerde kaynaklar ile barefoot yaklaşımı her yerde aynı şeyi söylemiyor. Galler’deki sağlık kurumu ince tabandan kaçınmayı öneriyor. Michigan’daki çocuk hastanesi ise sert bir topuk ve sert bir orta kısım istiyor. Barefoot yaklaşımı tam tersine ince taban ve yumuşak bir yapı ister. Bu yazıdaki kontroller çiftin ayağa uyup uymadığına bakar, hangi yaklaşımın doğru olduğuna bakmaz.
Ne zaman yeniden kontrol etmeli, ne zaman doktora gitmeli?
Uyum ilk hafta iyi olsa bile kalıcı değil. Michigan’daki çocuk hastanesine göre çocuğun ayak numarası birkaç ayda bir değişebilir. Galler’deki sağlık kurumu da çifte 2–4 ayda bir yeniden bakmayı öneriyor. Her seferinde yukarıdaki tabloyu yine kullanın.
Şu durumlarda çifti bir kenara bırakın ve çocuk doktorunuza danışın:
- Ayakta kaşıntılı ya da ağrılı bir bölge varsa
- Ciltte döküntü ya da sert, kabarık bir yer varsa
- Kızarıklık başka bir çiftle de geçmiyorsa
Sık sorulan sorular
Ayakkabı ilk gün biraz sert geliyorsa alışmasını beklemeli miyim?
İrlanda'nın sağlık kurumu, alıştırma isteyen ayakkabının ayağa uymadığını söylüyor. Kumaş biraz sert olabilir, ama vuruyor ya da iz bırakıyorsa beklemeyin.
İki ayak farklıysa kontrolü hangisine göre yapmalıyım?
İki tekte de ayrı ayrı yapın. Sonuç farklıysa büyük olan ayağa göre karar verin.
Kaynaklar
- Childrens Footwear (bilgilendirme broşürü) — South Eastern Health and Social Care Trust, Ayak Sağlığı Bölümü (Kuzey İrlanda)
- Footwear – Children — Aneurin Bevan University Health Board, Move Better Gwent (NHS Wales), 2024
- Choosing shoes for toddlers and children — HSE (İrlanda Sağlık Hizmetleri İdaresi), 2024
- Children's foot health important for a firm foundation — C.S. Mott Children's Hospital National Poll on Children's Health, University of Michigan Health, 2024
- Is the rule of thumb useful in fitting shoes? — Podiatry Today (Doug Richie Jr., DPM), 2022
- Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği — Resmî Gazete, 27.11.2014, sayı 29188 (Lexpera mevzuat metni), 2014